Como identificar impresoras para detectar a falsificación dun documento

23 de junio de 2025

O profesor e criminólogo Luis Alamancos deu pautas para dar coa impresora ou coa fotocopiadora desde as que se imprimiu un texto ou imaxe ilegal. También ensinoulles a detectar billetes de curso ilegal.

OURENSE, 23 de xuño de 2025. O curso que sobre Documentoscopia e falsidade documental está a celebrarse en UNED Ourense, detívose na identificación de impresoras. É un tema importante porque hai que saber como funcionan os distintos tipos destas máquinas para detectar se por medio delas levouse a cabo algunha falsificación documental. O profesor Luis Alamancos explicou que existen tres subsistemas básicos en toda impresora:

O hardware de control, que goberna o funcionamento dos distintos compoñentes da impresora.
O mecanismo de impresión, que fai que os caracteres e gráficos a reproducir queden efectivamente "debuxados" sobre o papel. Está formado por un cabezal de impresión que se pode desprazar horizontalmente.
O sistema de transporte do papel, desprázao verticalmente, facendo que a tinta vaia a parar, finalmente, ao lugar adecuado para unha correcta impresión.

En orixe, a información é dixital e pode adoptar tres formatos básicos:

Texto formado por secuencias de códigos ASCII (American Standart Code of Information Interchange), baseado no alfabeto latino creado en 1963 como unha refundición dos conxuntos de códigos utilizados entón en telegrafía, que utiliza 7 bits para cada carácter.
Fórmulas matemáticas mediante elementos matriciales, denominados vectores, polo que se coñecen tamén como sistemas vectoriais, ou ben
Mapas de bits (bitmaps) que definen todo elemento a imprimir por medio dunha reixa rectangular de pixeles ou puntos de cor coñecidos como raster, que pode ser visualizada nun monitor, ou reproducida nun papel ou outro dispositivo de representación.

En xeral as impresoras forman as imaxes e o texto a partir de minúsculos puntos (píxeles). Adoitan estar dotadas de dous tipos de memorias:

ROM (Read-Only Memory) ou memoria de só lectura, debido a que unicamente permite esta función, non o borrado nin a modificación da información. E é a que almacena o mapa de bits (bitmap) correspondente a cada carácter.
RAM (Random Access Memory) ou memoria de acceso aleatorio, que é aquela que permite chegar a calquera byte de memoria sen ter que acceder aos precedentes.

Que é a impresión ink jet?

"É un proceso de impresión sen contacto no que os textos e as imaxes están formadas de pequenas pingas disparadas a altas velocidades desde os inxectores dos cabezales de impresión. As pingas de tinta cyan, maxenta, amarelo e negro están combinadas con precisión dando lugar ás varias cores, que observados a distancia, compoñen unha imaxe".

Impresión electrostática

Dixo Alamancos que "para comprender a impresión electrostática, basta saber que as cargas eléctricas poden ser positivas ou negativas, e que as cargas de signo oposto atráense, mentres que as de igual signo repélense. En primeiro lugar, cárgase negativamente toda a superficie dun tambor fotosensible (sensible á luz), do tamaño dunha folla. Despois, valéndose dunha fonte de luz, créase unha imaxe electrostática da folla para imprimir no tambor, mediante cargas positivas sobre un fondo de cargas negativas. Neste proceso poden intervir diferentes fontes de luz, o que diferenciará as distintas impresións electrográficas entre si (LASER, LED etc.)".

Os puntos cargados positivamente no tambor atraen partículas de tóner (material electronegativo mesturado cun pigmento que o dota de cor). Por tanto, a imaxe final queda "debuxada" sobre o tambor por medio de puntos negros de tóner.

"O papel para imprimir cárgase positivamente na súa totalidade. Por tanto, ao facelo pasar polo tambor, atraerá ás partículas de tóner (que teñen carga negativa), e a imaxe quedará finalmente formada sobre papel. O tóner adherido ao papel fúndese mediante a aplicación de calor, facendo que quede totalmente fixado ao papel. Conséguese así imprimir unha páxina nunha soa pasada, ao contrario que nas impresoras de inxección de tinta, onde a páxina imprímese liña a liña. Antes de imprimir unha nova páxina, realízase un borrado electrostático do tambor, deixándoo preparado para un novo ciclo". Ferramentas para identificar impresoras "Unha ferramenta sinxela e práctica para identificar unha impresora ou fotocopiadora, se se conta coas máquinas dubitadas, é imprimir as copias, ou ben solicitar mostras contemporáneas co cuestionado cando sexa factible, e utilizar, a fin de illar as áreas, un persoal transparente onde teremos debuxadas cuadrículas identificadas -por exemplo- con letras e números (ao modo do xogo Batalla Naval). Isto permitiranos sectorizar posibles pegadas individualizadoras para contrastalas coa posición e deseño co noso exemplar dubitado. Aínda que é factible que o papel ingrese en posicións desfasadas entre si, se localizamos máis dun erro ou marca, utilizando o persoal teremos a oportunidade de correla, posicionándoa sobre unha delas calquera e chequear se hai coincidencia na proporción ou o debuxo que poidan formar entre a elixida e o resto".

Neste curso, os alumnos tamén aprenderon, mediante unha sesión práctica, a detectar billetes de diñeiro falsos. Alamancos proporcionoulles billetes de varios países e ensinoulles as técnicas para detectar cando estamos cara un billete de curso ilegal.

Para traballar utilizaron, en primeiro lugar, luz ultravioleta coa que puideron observar fibrillas luminiscentes dos billetes auténticos. A continuación utilizaron lupas de aumento sen aberración cromática para ver microimpresiones. En terceiro lugar valéronse do uso de microscopios de man portátiles para indagar en detalles que se poden apreciar a primeira ollada. Foi unha experiencia satisfactoria para todos, o poder coñecer estas técnicas para a detección de billetes ilegais.