Compromiso coa ciencia e coa transformación social

11 de abril de 2025

A UNED celebrou o II Día do Doutoramento, acollendo a 186 novos doutores, que deben representar a excelencia académica, ética e a xustiza social. O reitor sinalou que a universidade debe continuar garantindo e promovendo o coñecemento científico por ser esencial.

OURENSE, 11 de abril de 2025. A Escola Internacional de Doutoramento da UNED (EIDUNED) celebra hoxe o seu II Día do Doutoramento, coa presenza do Reitor, Ricardo Mairal Usón e do director, Ángel de Juanas Oliva. Ao acto asistiu tamén a profesora Rosario Ortega Ruiz, catedrática de Psicoloxía da Universidade de Córdoba, que ofreceu a lección Ecoloxía e transversalidade da investigación educativa. O director da Escola, salientou que esta celebración conmemora o recordo de Hipatia de Alexandría, todo un "símbolo da liberdade intelectual, o espírito crítico e procura incansable do coñecemento". Engadiu que a vida desta muller non pode desligarse dos valores que sosteñen a ciencia: "a curiosidade, a integridade, o rigor, o respecto pola diversidade de pensamento e o compromiso polo ben común, valores que precisamente inspiran cada un dos proxectos de teses doutorais que se desenvolven nos nosos programas de doutoramento".

Expuxo de Juanas que, do mesmo xeito que Hipatia, "os nosos novos doutores e doutoras representan o compromiso coa ciencia, a innovación, pero tamén coa responsabilidade ética, a xustiza social e a transformación da sociedade desde o coñecemento".

Ángel de Juanas expresou o seu recoñecemento ao Persoal Técnico de Xestión, de administración e Servizos (PTGAS) así como agradeceu igualmente o apoio fundamental que recibe por parte do Reitor e o seu equipo, con mención especial, indicou, ao vicerreitor de Investigación, Transferencia e Divulgación Científica, o profesor Javier Sanz Gozalo. Non se esqueceu de recoñecer o traballo de José María Arribas Macho, coordinador do Programa de Doutoramento en Socioloxía: cambio social en sociedades contemporáneas, e de Francisco Ortiz Blázquez, xefe da Sección de Xestión de Doutoramento da EIDUNED, recentemente xubilados e que hoxe recibiron a medalla da Escola nun emotivo acto. E houbo agradecemento para quen hoxe se recoñecen como doutores, así como ás súas familias e cantas persoas queridas acompañáronlles neste percorrido.

A catedrática de Psicoloxía Rosario Ortega Ruiz defendeu unha visión holística da educación como un sistema interconectado, influído pola contorna social, as relacións humanas e a cultura. Así mesmo, avogou pola necesidade de transversalidade nos procesos de investigación educativa.

Nesta celebración académica non faltou o xuramento que prestaron os novos doutores, xuramento solemne, comprometéndose a "actuar sempre co máximo esforzo, fe e honestidade en beneficio dos discípulos e a defender a honra da Universidade". Tras a promesa, celebrouse a tradicional imposición de birretes, en recoñecemento á súa dedicación e contribución ao avance do coñecemento.

No seu discurso de clausura, o reitor da UNED, Ricardo Mairal, destacou a importancia da ciencia como resposta aos retos contemporáneos e reivindicou o papel das humanidades no século XXI. "A investigación e a ciencia avanzan de maneira incansable, ampliando as nosas fronteiras do coñecemento. A universidade debe seguir sendo a gardiá e promotora deste saber esencial", afirmou.

Unha traxectoria consolidada

A EIDUNED ten unha traxectoria dunha década prestando servizo á formación investigadora en terceiro ciclo. A Escola está adaptada, superando os retos universitarios que derivan da entrada en vigor da LOSU e do Real Decreto 576/2023, do 4 de xullo, polo que se regulan os ensinos oficinales de doutoramento; o Real Decreto 1002/2010, do 5 de agosto, sobre expedición de títulos universitarios oficiais; e o Real Decreto 641/2021, do 27 de xullo, polo que se regula a concesión directa de subvencións a universidade públicas españolas para a modernización e dixitalización do sistema universitario español no marco do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia.

Nestes momentos son 21 os programas de Doutoramento que ofrece a EIDUNED e dispón de 2.200 estudantes matriculados. Cada ano a media de teses depositadas é de 200. Coa posta en servizo do proceso MODIFICA en 17 programas, iso permitiu adaptar a oferta ao novo RD 576/2023, o que, ademais, implica incluír novas accións formativas, redefinir as liñas de investigación, reorganizar comisións académicas, actualizar o persoal docente e investigador e revisar os criterios de admisión.

A EIDUNED atópase cos seus programa de doutoramento integrados parcialmente no portal do PDI, de forma que estes aparezan ao mesmo nivel que os estudos de grao e mestrado. Este proceso, aínda en desenvolvemento, vai ser importante porque permitirá visibilizar e reforzar a relevancia do doutoramento dentro da UNED. Ademais, iniciouse a migración da web de doutoramento a Magnolia, tanto no seu sitio institucional como nos espazos específicos de cada un dos programas de doutoramento. Este cambio facilita unha xestión máis áxil de contidos e unha presentación máis coherente e accesible da información para os usuarios e para futuros estudantes.

O Hub de Innovación Docente da UNED permitiu a creación dunha ferramenta de IA que fai posible que os doutorandos poidan localizar revistas científicas afíns ás súas liñas de investigación, facilitando así a procura de medios para a publicación dos resultados das súas teses doutorais. Igualmente dispón doutra ferramenta que permite a emisión automatizada de certificados de dirección, tutorización e participación en tribunais de teses doutorais.

Esta iniciativa supuxo unha mellora notable na axilización de trámites administrativos e atópase ao dispor de todo o profesorado. A EIDUNED leva varios anos organizando e celebrando as Xornadas Científicas, que son un espazo de encontro e reflexión académica. Participa na divulgación científica a través de Canle UNED, coa produción e difusión de numerosos vídeos no marco da Semana da Ciencia, nos que se mostraron os avances e proxectos desenvolvidos polos doutorandos e doutorandas dos seus programas.

Esta Escola incorporou unha formación específica relacionada co rexistro de propiedade intelectual e o rexistro de marcas, consciente da importancia de protexer os resultados de investigación e facilitar a súa transferencia. Esta liña de traballo foi posible en colaboración coa Oficina de Transferencia de Coñecemento (OTC) e o seu director e iso permitiu reforzar o impulso das teses con Mención de Doutoramento Industrial. Sobre iso desenvolveuse unha acción divulgativa durante a Semana da Ciencia, para estreitar vínculos entre o ámbito académico e o empresarial, e fomentar así unha transferencia real e efectiva do coñecemento xerado no seo da UNED. A EIDUNED ten visibilidade e iso redunda no impacto social do coñecemento das investigacións doutorais que se realizan desde cada un dos programas de doutoramento. Por iso, desenvolvéronse accións estratéxicas para fortalecer a proxección das investigacións realizadas no seo da EIDUNED.

Todo o acto, como en cada cita solemne da UNED, estivo acompañado das voces do Coro da UNED, conxunto humano imprescindible, que achega solemnidade co seu excelente bo facer, a estas citas académicas que a UNED coida tanto.